Op stap met Op Stoapel 2026 ( programma )

Uitstap op zaterdag 25 april 2026 verborgen parels van de schelde van zuid naar noord

Verleden jaar gingen we naar Sas van Gent en Terneuzen. Nu blijven we in de buurt en beginnen met een bezoek aan de scheepswerf CNR in Rupelmonde waar Tolerant gevestigd is en waar men houten schepen herstelt en bouwt, o.a. de hengst D’en Bruinen, op zich sowieso een werf die haar gelijke niet meer kent in Vlaanderen. Oorspronkelijk hadden we in gedachten naar Paal en het Verdronken Land van Saeftinghe te gaan maar de maquette van de werf  Moed & Trouw, waar D’n Bruinen werd gebouwd, is verhuisd naar het industireel museum in Sas van Gent. Daar moeten we nu van af zien en richten onze schreden aansluitend naar Fort Liefkenshoek, nu al jaren een exquisite parel midden in de haven, en sluiten af in een parel van weleer namelijk mystiek Doel. 

we starten aan het NMBS station in Temse om 08h45

09H00-11h30   Chantier naval de Rupelmonde,

CNR in de volksmond, een werf die tussen 1913 (jaar van oprichting) en 1994 (sluiting ongeveer samen met de Boelwerf) meer dan 500 schepen bouwde variërend van binnenschepen, slepers, vissers, Congoboten,kusters en één baggerschip. Na de sluiting werden de gebouwen neergeslagen en werd er een nieuwe loods gebouwd waar nu de vereniging “TOLERANT” actief is. Zij bouwen en herstellen houten schepen. Tot voor een paar jaar werd de dwarshelling nog door Tolerant gebruikt maar die is spijtig genoeg afgekeurd maar met tractor en draagstel krijgt men de schepen toch in en uit het water. 

Het geheel draagt nu de naam “CENTRUM NAUTISCH RUPELMONDE” (CNR). 

Op Stoapel heeft een zeer goede band met Tolerant, beiden lid van elkaars vereniging en het is de gewoonte dat wij in september met de feestelijkheden van Weekend op de Helling een Bestuursorgaan (vroegere Raad van Bestuur) houden in de CNR-loods

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

12h00-13h00   lunch

 

13h00-15h00  rondleiding met gids “FORT LIEFKENSHOEK”:

een parel in de Antwerpse linkeroeverhaven

Dit Fort werd gebouwd in 1539  in opdracht van de Magistraat van Antwerpen, toen overwegend protestants, als een vooruitgeschoven post van de Republiek van de Verenigde Nederlanden tegen de Spaanse overheerser. Samen met het Fort van “LILLO” (aan de overkant) vormde het een eerste obstakel tegen de Spaanse Linies. Op een korte bezetting van de Spanjaarden na, bleven ze in handen van de Noordelijke Nederlanden, de protestanten of Staatsen dus.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Na de Belgische revolutie in 1830 bleef de vlag van het Koninkrijk der Nederlanden wapperen maar in 1839 werden beide forten aan België  toegewezen. Het Fort Liefkenshoek heeft uiteraard allerlei militaire doelen gediend maar heeft ook als hospitaal en quarantainepost (van 1843-1952) gefungeerd. 

Quarantaine is een woord uit het Italiaans. Inderdaad ten tijde dat de Venetiaanse vloot in de Middellandse zee de plak zwaaide, deden zij ook zaken in het Midden-Oosten en de daarachtergelegen gebieden waar nog al eens overdraagbare ziekten een plaag waren. Elk schip dat zijn lading uit die gebieden in Venetië kwam lossen werd verplicht eerst 40 dagen te wachten vooraleer met de lossing te beginnen. Veertig in het Italiaans is “Quaranta” waarvan dus het woord  “quarantaine“ is afgeleid.

 Er is een bezoekerscentrum en het wordt aangelopen door de Waterbus.

 

15h30-17h30   rondleiding met gids “DOEL”: MYTHISCH gedoodverfd dorp

 

Op weg naar Doel moeten we de oversteek maken van de Kieldrechtsluis, de grootste sluis in de wereld qua volume. De afmetingen van de Kieldrechtsluis zijn 500m x 68m x 27m diep en ze werd gebouwd tussen oktober 2011 en mei 2016. 

De sluis is de verbinding tussen het “Deurganckdok” en de achterhaven LO .Het heeft zijn naam van een grote geul of zijarm van de Schelde. Het is een getijdendok dok waar schepen een ligplaats vinden zonder dat zij sluizen moeten passeren. Het werd in gebruik genomen in juli 2005 na heel wat protesten van Actiecomité Doel 2020, de werkgroep Natuurreservaten Linkeroever-Waasland en het Vlaams Agrarisch Centrum. Na jaren van juridische strijd werden de werken in 2002 hervat en afgerond in 2005-2006.Tijdens de graafwerken stootte men in 2000-2002 op de romp van twee Koggen, nu gekend als de “Koggen van DOEL”.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Maar nu ietwat over Doel, ooit gelegen op een eilandje in de Schelde dat in de 16^e eeuw ingepolderd werd. 

Met de uitbreiding op het oog van de haven op Linker Oever werden in de late jaren 60 van vorige eeuw plannen gesmeed om in pararel met het geplande Deurganckdok het Saeftinghedok te bouwen waardoor Doel zou moeten verdwijnen hetgeen in 1998 bevestigd werd.  Echter dezelfde acties als hierboven aangehaald voor het bouwen van het Deurganckdok hebben ervoor gezorgd dat in 2022 deze beslissing definitief ongedaan werd gemaakt en het idee “ Saeftinghedok” afgevoerd. 

Echter een alternatief voor de havenuitbreiding kondigt zich aan door het plannen van een “Nieuw getijdendok annex Deurganckdok”. 

Doel kan nu gerust als een Feniks uit zijn as verrijzen. Inderdaad sinds het smeden van de Saeftinghedokplannen ontvolkte Doel, omwille van de onzekerheden of Doel kon behouden blijven, bijna compleet. Doel werd een spookdorp waar verval, grafiti en vandalisme hun slag sloegen. De betrachting is nu om Doel terug bewoonbaar en leefbaar te maken. Nieuwe bewoners worden aangetrokken. 

Doel is ook gekend om zijn kerncentrale. Bekijk ook het unieke dambordstratenpatroon dat zijn oorsprong vindt in de 17^e eeuw.

Vanaf pakweg 17h30 krijgen de deelnemers de vrije teugel om in dit uiterst mooie stadje nog wat rond te spoken, de voorbijvarende schepen te watchen op de Scheldedijk en misschien pintje pakken in de “Spuikom”.

 

Rond 19h00   verzamelen we aan de bus op het parkeerterrein,

waar we hem verlaten hebben en vangen de terugreis naar Temse aan waar we ongeveer rond 20h00 zullen aankomen.

 

Geïnteresseerden graag bij ondergetekende  bertolopaul@gmail.com  of  tel 0496122403 inschrijven  voor 12 april. De richtprijs is vastgesteld op € 60 voor leden en € 65 voor niet-leden te storten op OS rekening BE46 7370 3974 0236 ten laatste op15 april 2026

 

Alvast goed humeur meebrengen en hopelijk valt het weer wat mee,

 

Paul Bertolo, secretaris Op Stoapel vzw,

Tel:0496122403 

email bertolopaul@gmail.com